 |
|
 |
Baskı Resim Olgusu - Kadri Özayten
Çağın görsel ve estetik oluşumlarında teknoloji çağına koşut yapıtlar yaratmak eylemi 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra önem kazanmıştır. Endüstriyel, teknolojik, bilimsel aşamaya geçiş, toplumsal boyutlarıyla da ortak bir bilinci oluşturmuş ve geliştirmiştir.
Endüstriel düzenlerin, insan kitlelerinin moral yapısı üzerindeki etkileri giderek çağımız sanatını da etkilemiş, insanın yabancılaşmasının en ilginç örneklerini vermiştir. Her çağda olduğu gibi günümüz sanatı da içinde yaşanılan gerçeklerle iç içe bir etkiler bütünlüğüdür. Bilindiği gibi uygarlıklar, kültür birikiminin sürekli gelişimi ve etkinliğinin bütünü olarak tanımlanır. Estetik alanda (yeni değerlerin oluşumunda) etkin olan biçimsel koşulların gelişimi de, kendine özgü çağdaş ve evrensel teknikleri (resmin teknik olanaklarını) geliştirmiştir. Çağımız sanatı da bu teknikler aracılığı ile görüşlerini, duyuşlarını, beğenilerini, mesajını daha etkin hale getirme çabasını içeren çağdaş uyarlamalr ile gerçekleştirmektedir. Endüstriyel, teknolojik ve biçimsel aşamalar Rönesans'tan bu güne sanatçının emrine görsel ve estetik oluşumlarında yararlanabileceği bir yığın teknikler, yeni araştırmalar ve yeni düşünceler kazadırmıştır. Çağa özgü sanatsal yaratmalarda etkin olan bu teknikleri dinamik öğeler olarak bir anlamda yapıtın özünü de oluşturanbir sentez olarak görmekteyiz.
Tarihsel gelişimi içinde ilkel kominal toplumda üretimi olumlu yönde etkilemesi amacıyla yapılan sanat, giderek metaya dönüştürülmüştür. İkinci paylaşım savaşından bu yana giderek gelişen ve büyüyen iletişim araçlarındaki hızlı gelişim, sanat türlerinin içinde çoğaltım tekniğinden yararlanan "BASKI RESİM" olgusunu da çağımıza özgü bir gelişmeye yönlendirmiştir. Resmin yaygınlaşmasına yönelik bu çabalar geniş halk tabakalarının sanatçı ve yaratıcılığı ile karşılaşmasını sağlamaktadır. Özel teknikleri içeren Baskı-Resimler, resim sanatının evrensel boyutlarında önemli çağdaş uyarlamaların bildirilerini veren ilginç ve özgür örneklerdir.
Teknolojinin gelişmesine koşut, teknik olanakların da gittikçe gelişmesi baskı resmin işlevine ulaşmasında en büyük etmen olmuştur.
Garfik tekniklerinden yararlanan sanatların Orta ve Batı Avrupa ülkelerinde zengin bir geleneği vardır. 14. ve 15. yüzyılda tahta ve bakır baskılar ile kitap ve oyun kağıtları basılmış, giderek çeşitli teknik değişimlere uğramıştır. Bakır baskı sanatının tarihi hemen hemen tahta baskı ve matbaacılığın doğuşu ile aynı süreçtedir. Bu teknikler için gerekli kağıt üretiminin Avrupa'da gerçekleşmesi ile üstün düzeyde örnekler gelişmiştir. E.S. Martin Schongauer ve Albrecht Dürer tahta ve bakır baskıyı sanatsal zirveye ulaştırmışlardır.
Gravür sanatının gelişimi 16.yüzylın başında olmuştur. 19. yüzyıla değin bakır baskı tekniği tablo reprödüksiyonlarında kullanılmıştır. Daha sonra Hollanda'da "Rubens Kazıyıcıları" adı ile adı ile anılan ustalar halk arasında Hollanda'lı ressamların tablolarının yayılmasını baskı-resim yöntemi ile sağladılar.
17.yüzyılda Rembrand'ın çalışmalarında gravür üstün düzeyde yer almıştır. Keza Francisco de Goya'nın grafikleri de baskı resminin özellikleriyle gelişmiştir.
19.yüzyılın sonunda bakır baskıyı bağımsız sanat anlatımı aracı olarak yeniden ortaya çıkaran Max Klinger'in ardından içe vurumcular (impressionist) gravürden yararlanmışlardır.
20.yüzyılda giderek büyüdüğünü gözlemlediğimiz baskı grafik sanatlarının içine Litografiyi de aldığını ve yüzyılımızın baş yapıtlarını oluşturduğunu görüyoruz.
Genç kuşaklar da Paul WUNDERLICH, Horst JANSSEN 1960 yıllarında açtıkları geniş kapsamlı baskı resimleriyle çığır açmışlardır. Bu alanda gurup çalışmaları da olumlu sonuçlar vermiştir. Her biri ayrı okul niteliğinde üstün düzeyde örnekleri gerçekleştirmişlerdir. Viyana Fantastik grubu Hamburg Okulu gibi...
Baskı tekniklerinin gelişim aşamasında çağdaş anlamda ilginç uygulamalarına tanık olduğumuz: RAUSCHENBERG, A.WARHOLL, LICTENSTEIN'ın akrilik ve tuval üzerine gerçekleştirdikleri serigrafi tekniği Max ERNST ve KURT SCHWİTTERS'in gravür, illüstrasyon, fotoğraf ve desen gibi çeşitli teknikleri içeren montaj uygulamaları, çağdaş uyarlamaların bildirilerini veren ilginç, özgür ve özgün örnekleridir.
|
 |