24-28 Ekim 1977

(İDGSA tarafından düzenlenen sempozyum 1970'lerde sanatın, sanatçının ve sanat eğitiminin yeni rolü ve görevleri hakkında ilerici fikirler öne sürdü. Farklı uzmanlık alanlarından otuzyedi bildirinin sunulduğu sempozyumun sonuç bildirgesi, dönemin dikkat çekici önerileri arasında.)

Sonuç

1. Akademik sanat, 20. yüzyıldan bu yana ölmektedir. Sanatlar dar çerçevelerini kırıp, "Güzel" kavramı ile belirlenen özel beğeni sınırlarını aşıp, uygulamalı olmaktadır.

2. Sanat, çağdaş verilerin karşısında, insana yakınlaşmak amacıyla, doğal verilere dönmektedir.

3. Sanat, bir üst yapı kurumu olarak son aşamada, karşılıklı etkileşim içinde, bulunduğu toplumu etkilemekte ve en önemli işlevsel bir "haber aracı" olma niteliğini göstermektedir.

4. Sanat, insanlığın evrimine koşut olarak gelişmiştir. Önemli olan-yaşadığımız çağda- insanlığın ve toplumların varlıklarını barış ve mutluluk içinde sürdürmeleridir. İşte sanat insanların ve toplumların sorunlarına ve geleceğe ancak bu önemli işlevinin bilincinde olarak çözüm bulabilir.

5. Sanat giderek yaşamın tümünü kapsayan davranışlara kadar yaygınlaşan bir olgudur ve herkes için vardır. Tümel sanat kavramı içinde her şey sanat eseri olacaktır. Bunda da iletişimin güçlenmesinden, zaman kullanımının değişmesinin, sanatın dar çevrelerden kopup toplumun tüm katlarıyla bütünleşmesinin, akademizmden kopup, uygulamalı hale dönüşmesinin rolü vardır.

6. Özünde zanaata dayalı -el hünerine dayalı- sanat, giderek kentsel uygarlıklarla birlikte kentlerde yoğunlaşmakta ve yeni bir kent folkloru oluşmaktadır. Ancak bu da, sanatların dış etkilere daha çok açılmalarına neden olmaktadır. Ama sanatların bu etkilenme altında yozlaşmaları tehlikeleri de büyümektedir.

7. Toplumun güncel sorunları karşısında sanat önemli işlevinden koptuğu yerlerde bir lüks olmaktadır. Sanat eğitimi yeniden, akademizmden sıyrılarak, toplumla bütünleşerek, yaşanılan çevresel malzemeyle zenginleşerek, sanatçının deneyimleri ve sanatın işlevi göz önüne alınarak düzenlenmeli ve yaygınlaştırılmalıdır. Sanat ürünü, kullanılır, uygulamalı olmalıdır.

8. Çağımızda teknolojik gelişmenin vardığı ölçü, bir bunalım yaratacak niteliktedir. Bu gelişme sanatla karşılıklı etkileşim halindedir. Birlikte ya da karşıt oldukları hallerde görülmektedir.

9. Geleceğin sorunları bugünden belirlenmiştir denebilir: Açlık-işsizlik-yoksulluk-çevre kirlenmesi-dengesiz büyüme gibi. Bu sorunlara duyarlı olan bilim adamlarının yanısıra, yer yer onlarla çatışan ama yer yer de birleşenler yine de sanatçılardır.Tüm sanat dalları ve bilimsel yaklaşım içinde bulunan mimarlar ve çevre düzenleyiciler geleceğin sorunlarına sanatçılarla birlikte çözümler aramak durumundadırlar.

10. Türkiye'de sanatın, sanatçının ve sanat eğitiminin sorunlarının çözümü için devlete düşen görevler vardır. Burada, devletin sağlıklı bir sanat politikasına sahip olması gerekliliği vurgulanmalıdır. Ancak, devletten yardım beklemek yerine, sanatçının özgürlüğünü sağlamak, ideolojik baskılardan uzak tutmak ve sanatçıların, eğitim kurumlarının örgütlenmesini sağlamak gerekmektedir. Örgütleşme düzeyinde çağdaş toplumsal değişmeler dikkatle izlenmelidir. Bir yerde yerel yönetimlerin bu örgütlenmeye katkısı olabileceği düşünülmelidir. Üst düzeyde ise, sanat eğitim kurumları bütünleşmeli, ilişkilerini yoğunlaştırmalıdırlar.

11. Ve nihayet Türk sanatının evrimi, etkilenim süreci ve sorunları, ülkenin toplumsal yapısı ve onun tarihsel gelişim süreci ile koşuttur. Dolayısıyla da tüm öneriler ve çözümler toplumla eyitimşisel ( diyalektik) bir ilişki içinde olarak ele alınmalıdırlar.


2000 Yılına Doğru Sanatlar Sempozyumu 24-28 Ekim 1977, Hazırlayan: Mehmet Çubuk. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi-Planlama-Programlama Grubu Araştırma No: 2, İstanbul, 1977